Saturday, December 31, 2016

श्री दत्तमाला मंत्र



।। श्री दत्तमाला मन्‍त्र ।।


ॐ नमो भगवते दत्तात्रेयाय, स्मरणमात्रसन्‍तुष्टाय,
महाभयनिवारणाय, महाज्ञानप्रदाय, चिदानन्‍दात्मने,
बालोन्मत्तपिशाचवेषाय, महायोगिने अवधूताय,

अनसूयानन्‍दवर्धनाय, अत्रिपुत्राय, ‘ॐ’ भवबन्‍धविमोचनाय,
'आं' असाध्यसाधनाय, 'र्‍हीं' सर्वविभूतिदाय, 'क्रौं' असाध्याकर्षणाय,

'ऐं' वाक्प्रदाय, 'क्‍लीं' जगत्रयवशीकरणाय, 'सौ:' सर्वमनःक्षोभणाय,
'श्रीं' महासंपत्प्रदाय, 'ग्लौं' भूमण्डलाधिपत्यप्रदाय, 'द्रां' चिरंजीविने,

वषट् वशीकुरु वशीकुरु, वौषट् आकर्षय आकर्षय, 'हुं' विद्वेषय विद्वेषय,
'फट्' उच्चाटय उच्चाटय, ठः ठः स्तंभय स्तंभय, खें खें मारय मारय,

नमः संपन्नय संपन्नय, स्वाहा पोषय पोषय, परमन्‍त्रपरयन्‍त्रपरतन्‍त्राणि
छिंधि, छिंधि, ग्रहान् निवारय निवारय, व्याधीन् विनाशय विनाशय,
दु:खं हर हर, दारिद्र्यं विद्रावय विद्रावय, देहं पोषय पोषय, चित्तं तोषय तोषय,

सर्वमन्‍त्रस्वरुपाय, सर्वयन्‍त्रस्वरुपाय, सर्वतन्‍त्रस्वरुपाय, सर्वपल्लवस्वरुपाय,
ॐ नमो महासिद्धाय स्वाहा ! ॐ नमो महासिद्धाय स्वाहा !! ॐ नमो महासिद्धाय स्वाहा !!!








Wednesday, December 28, 2016

दत्तात्रयांचे सोळा अवतार




दत्तात्रयांचे सोळा अवतार :-

योगिराज :-
🌷ब्रम्हदेवाचे मानसपुत्र 'अत्रि' हे पुत्र प्राप्तीसाठी पत्निसह हिमालयात कठोर तपश्चर्या करीत होते. त्यांच्या तपश्चर्येने प्रसन्न होऊन साक्षात भगवान कार्तिक शुध्द १५ स प्रकट झाले. त्यांचे रुप स्फटिकासारखे ज्योतिर्मय होते. दत्तात्रेयांचा हा अवतार 'योगिराज' म्हणून प्रसिद्ध आहे. त्यांनी योगमार्गाचा पुरस्कार करुन लोकांना सुखी केले. म्हणून वरील नाव पडले. हा अवतार एकमुखी चतुर्भुज व प्रत्यक्ष विष्णूप्रमाणेच होता.....

अत्रिवरद :-
🌷अत्रिऋषीनी ऋक्ष पर्वतावरील पर्वतावरील परमतीर्थावर १०० वर्षे तप केले. तेव्हा त्यांना वर देण्याकरता 'अत्रिवरद' या नावाने हा योगिराज अवतरला. ब्रम्हा, विष्णू व महेश हे तिन्ही देव या तपाच्या वेळी अत्रिपुढे प्रकट झाले. आपण एकाचेच ध्यान करतो आहोत. मग हे तिघेजण कसे प्रकट झाले याचे आश्चर्य अत्रीना वाटले. तेव्हा ते म्हणाले,"तू ज्या एकाचे ध्यान करीत आहेस, तोच आम्हां तिघात आहे.' या अत्रिवरदाचे रुप तप्त सुवर्णकांन्तीप्रमाणे तेजस्वी, हसतमुख व षङभुज होते...(जन्म :-कार्तिक कृष्ण प्रतिपदा)

दत्तात्रेय :-
🌷अत्रिवरदाने अत्रिऋषीना वर मागण्यास सांगितले. तेव्हा तुमच्यासारखाच पुत्र असावा असा वर अत्रिंनी मागितला. त्यावर 'तथास्तु' म्हणून बालरुपातील आपले स्वरूप त्यांनी प्रकट केले. ते दिगंबर रुप मदनासारखे सुंदर व नीलमण्यासारखे तेजस्वी होते. मुख चंद्राप्रमाणे व हात चार होते. हाच दत्तात्रेयांचा 'दत्तात्रेय' नामक तिसरा अवतार....(जन्म :-कार्तिक कृष्ण २)

कालाग्रिशमन :-
🌷यानंतर आपणांस औरस पुत्र असावा म्हणून अत्रि ऋषी पुन्हा तप करु लागले. या उग्र तपाने त्यांच्या शरिरात कालाग्नी प्रकट झाला व त्याचा दाह होऊ लागला. तेव्हा याचे शमन करण्यासाठी भगवान शीतल रुप घेऊन प्रकट झाले. म्हणूनच यास 'कालाग्निशमन' हे नाव पडले...(जन्म :- मार्गशीर्ष शुद्ध १५)

योगीजनवल्लभ :-
🌷या कालाग्निशमनाच्या दर्शनास देव, ऋषि, गंधर्व, यक्ष व किन्नर जमा झाले. तेव्हा दत्तात्रेयानी आपल्या बालरुपाचा त्याग करुन योगीजनांना प्रिय असे रुप धारण केले. हे अवतार 'योगिजनवल्लभ' या नावाने प्रसिद्ध आहे....(जन्म :-मार्गशीर्ष शुद्ध १५)

लिलाविश्वंभर :-
🌷दत्तात्रेयांचा सहावा अवतार 'लिलाविश्वंभर' ज्यावेळी लोक अवर्षणामुळे अन्नान्न दशेस लागले होते तेव्हा दत्तात्रेयांनी लोकांचे कल्याण करण्यासाठी हा अवतार घेतला....(जन्म :-पौष शुद्ध १५)

सिद्धराज :-
🌷भ्रमंतीत एकदा दत्तात्रेय बद्रिकावनात गेले. तेथे त्यांना अनेक सिद्ध दिसले. दत्तात्रेयांनी कुमार रुप धारण केले आणि अनेक चमत्कार करुन सिध्दांचे गर्वहरण केले, व त्या सर्वांना योगदीक्षा दिली. हा दत्तात्रेयांचा 'सिध्दराज' नावाचा सातवा अवतार....(जन्म :-माघ शुद्ध १५)

ज्ञानसागर :-
🌷सिध्दीला कामनेची जोड नसावी हे पटवण्यासाठी दत्तात्रेयांनी रुपातीत, गुणातीत, ज्ञानयोगमुक्त असे सहजस्थितीतील 'ज्ञानसागर' नावाचे रुप धारण केले....(जन्म :-फाल्गुन शुद्ध १०)

विश्वंभरावधूत:-
🌷पुढे आणखी एकदा सिध्दांना बोध देण्यासाठी दत्तात्रेयांनी 'विश्वंभरावधूत' या नावाचा नववा अवतार घेतला व योगीजनांना बीजाक्षर मंत्रांचा (द्रां) उपदेश केला....(जन्म :-चैत्र शुद्ध १५)

मायामुक्तावधूत:-
🌷भक्तांच्या अंतःकरणातील प्रेम व श्रध्दा दृढ करण्यासाठी दत्तात्रेयांनी 'मायामुक्तावधूत' या नावाचा दहावा अवतार घेतला...(जन्म :-वैशाख शुद्ध १४)

दहावा अवतार- मायामुक्तावधूत
एकदा शील नांवाच्या सदाचारसंपन्न ब्राम्हणाच्या इथे श्राद्धकर्म चालले होते.अचानक भगवान दत्तात्रेय तेथे भिक्शुरुपाने प्रकट झाले. अजानुबाहु, करी भिक्शापात्र, दैदिप्यमान सुवर्णकांती,कटीवर कौपिन, समोर छाटी, कंठी रुद्राक्शाची माळ असे मनोहर रुप माध्यान्ही दत्त म्हणुन उभे राहीले. भस्मविलेपित हे सुन्दर ध्यान आणि पाठीमागुन येणारा काळा कुत्रा, अश्या वेशात दत्तावधुत ब्राम्हणाघरी प्रकट झाले.त्यांना पाहुन सर्व ब्राम्हण संतापले आणि विचारु लागले–तू कोण आहेस? यावर श्री दत्तात्रेय म्हणाले, मी अप्रतीत, अस्वरुप असा अनंत नामांनी , अनंत रुपांनी नटलेला विश्वव्यापी अवधुत आहे. हे उत्तर ऐकुन त्या शील ब्राम्हणाला खात्री झाली की बद्रिकाश्रमात सिद्धांना उपदेश करणारे हेच भगवान सिद्धराज दत्तात्रेय.शील ब्राम्हणाने, दत्तप्रभूंची शोडशोपचारे पुजा केली. श्राद्धकर्म करावयास आलेले ब्राम्हण हे पाहुन खवळले आणि “अब्रम्हण्यम..अब्रम्हण्यम” असे म्हणत अवधुतांशी उद्धटपणा करु लागले. तेव्हा भगवान दत्तात्रेयांनी त्या ब्राम्हणांना प्रश्न केला, ब्रम्ह म्हणजे काय? कर्म म्हणजे काय?ते मला सांगा..मी एका आत्मरुपाशिवाय कशालाही ऒळखत नाही…
तेव्हा ब्राम्हण म्हणाले “ऒम हे एकाक्शर ब्रम्ह आहे. संध्या, वैश्वदेव, श्राद्धादि ही कर्मे आहेत. वेदांचे श्रवण करण्याचा अधिकार मात्र तुला नाही आणि आम्ही ते तुला सांगणार नाही..
त्यावर भिक्शुवेशधारी भगवान त्यांना म्हणाले, वेदांनी सांगितलेले कर्म त्रिगुणात्मक आहे. मी त्या त्रिगुणांना स्पर्शही करत नाही..ही त्रिगुणात्मक स्रुश्टिच माझ्या मागे श्वानाच्या रुपाने आली आहे. मायेने बनली आहे म्हणुन ते श्वान काळे दिसते. हा कुत्राच तुम्हाला चारी वेद म्हणुन दाखवेल. एका पट्टीच्या वैदिकाप्रमाणे तो कुत्रा चारी वेदांचा घोश करु लागला. या प्रसंगी शील ब्राम्हणाचे सर्व पितर पित्रुलोकातुन खाली आले व दत्तस्वरुपात विलीन झाले. दत्तत्रेयांच्या या अद्भुत शक्तिने ब्राम्हणांच्या गर्वाचा परिहार झाला. व ते देवाला शरण आले.
देवदेव जगन्नाथ, सर्वध्न्य परमेश्वर
देहि देहि तदस्माकं, ध्न्यानं दुःखविनाशकं..
अस्माकं भवकीटानां, कोन्यस्त्राता विना त्वया
त्रायस्य नः पुनः पाहि महात्मन पुरुशेश्वर
हा अवतार वैशाख शुद्ध चतुर्दशी, बुधवार, स्वाती नक्शत्र, माध्यान्ह काळी प्रकट झाला.
मायायुक्तावधूत :-
🌷दत्तात्रेयांच्या अकराव्या अवताराचे नाव 'मायायुक्तावधूत' असे असून याचे रुप सावळे व सुंदर होते. मांडीवर एक सुंदर स्त्री घेऊन मद्य व मांस यांचे भक्षण सुरु होते. ही योगमाया होती.....(जन्म :-जेष्ट शुद्ध १३)

आदिगुरु :-
🌷दत्तात्रेयांचा बारावा अवतार आदिगुरु या नावाने प्रसिद्ध आहे. मदालसेचा पुत्र 'अलर्क' यास योगाचा व तत्वज्ञानाचा उपदेश करण्यासाठी दत्तात्रेयांनी हा अवतार धारण केला.....(जन्म :-आषाढ शुद्ध १५)

शिवरुप :-
🌷एकदा काळ्या आवळीच्या वृक्षाखाली दत्तात्रेय प्रगट झाले. हा दत्तात्रेयांचा 'शिवरुप' नावाचा तेरावा अवतार....(जन्म :-श्रावण शुद्ध ८)

देवदेवेश्वर :-
🌷दत्तात्रेयांचा 'देवदेवेश्वर' नावाचा चौदावा अवतार आहे....(जन्म :-भाद्रपद शुद्ध १४)

दिगंबर :-
🌷दत्तात्रेयांचा हा पंधरावा अवतार 'दिगंबर' या नावाने प्रसिद्ध असून यदुराजास श्री दत्त दिगंबर भेटले व त्यांनी आपल्या २४ गुरुंपासून काय काय ज्ञान घेतले याचा त्याला बोध केला....(जन्म :-आश्विन शुद्ध १५)

कमललोचन :-
🌷'कमललोचन' नावाने सोळाव्या अवतारात दत्तात्रेय प्रकट झाले....(जन्म :-कार्तिक शुद्ध १५)

ॐ योगिराजाय नमः ।
ॐ अत्रिवरदाय नमः ।
ॐ दत्तात्रेयाय नमः ।
ॐ कालाग्निशमनाय नमः ।
ॐ योगिजन वल्लभाय नमः ।
ॐ लीलाविश्वंभराय नमः ।
ॐ सिध्दराजाय नमः।
ॐ ज्ञानसागराय नमः ।
ॐ विश्वंभरावधूताय नमः ।
ॐ मायामुक्तावधूताय नमः ।
ॐ मायायुक्तावधूताय नमः ।
ॐ आदिगुरु: नमः ।
ॐ शिवरुपाय नमः ।
ॐ देवदेवेश्वराय नमः ।
ॐ दिगंबरावधूताय नमः ।
ॐ कमललोचनाय नमः ।

श्री गुरुदेव दत्त....

Sunday, December 25, 2016

“निर्वाणषटकम”






“निर्वाणषटकम”

मनोबुद्ध्यहङ्कार चित्तानि नाहं
न च श्रोत्रजिह्वे न च घ्राणनेत्रे ।
न च व्योम भूमिर्न तेजो न वायुः
चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥१॥

(मन बुद्धी, अहंकार, चित्त यातील काहीही मी नाही;
तसेच कान, जीभ, नाक, डोळे मी नाही;
आकाश भूमी, तेज अथवा वायुही मी नाही
(चित् म्हणजे ज्ञान) ज्ञान व आनंदरूप असा शिव मी आहे, शिव मी आहे.)

न च प्राणसंज्ञो न वै पञ्चवायुः
न वा सप्तधातुः न वा पञ्चकोशः ।
न वाक्पाणिपादं न चोपस्थपायु
चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥२॥

(प्राणसंज्ञक वायू, अथवा प्राण अपान इत्यादी पाच वायू मी नाही;
रस, रक्त इत्यादी सात धातू (रस, रक्त, मांस, मेद, अस्थि, मज्जा, शुक्र)
अथवा अन्नमयादी पाच कोष मी नाही ;
वाणी, हात, पाय व इतर कर्मेंद्रिये मी नव्हे.
ज्ञान व आनंदरूप असा शिव मी आहे, शिव मी आहे.)

न मे द्वेषरागौ न मे लोभमोहौ
मदो नैव मे नैव मात्सर्यभावः ।
न धर्मो न चार्थो न कामो न मोक्षः
चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥३॥

(मला कुणाबद्दल द्वेष नाही व आसक्ती नाही;
लोभ व मोह मला नाही. गर्व मला कशाचाच नाही व कुणाबद्दल मत्सर नाही;
धर्म, अर्थ, काम व मोक्ष या पुरुषार्थापैकी मला काही नको.
ज्ञान व आनंदरूप असा शिव मी आहे, शिव मी आहे.)

न पुण्यं न पापं न सौख्यं न दुःखं
न मन्त्रो न तीर्थं न वेदा न यज्ञाः ।
अहं भोजनं नैव भोज्यं न भोक्ता
चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥४॥

(मला पुण्य नाही, पाप नाही, सुख नाही, दु:ख नाही,
मंत्र, तीर्थ, वेद व यज्ञ यांच्याशी मला कर्तव्य नाही;
मी भोजन-व्यापार नाही, भोज्य पदार्थ नाही व त्याचा उपभोग घेणाराही नाही.
ज्ञान व आनंदरूप असा शिव मी आहे,शिव मी आहे.)

न मृत्युर्न शङ्का न मे जातिभेदः
पिता नैव मे नैव माता न जन्मः ।
न बन्धुर्न मित्रं गुरुर्नैव शिष्यं
चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥५॥

(मला मृत्यू नाही व मृत्यूची शंका व भिती नाही,
जातिविषयक भेदभाव मला नाही;
मला वडील आई नाही किंबहूना जन्मच नाही,
कोणी नात्यागोत्याचे मित्र, गुरू वा शिष्य मला कोणी नाही.
ज्ञान व आनंदरूप असा शिव मी आहे, शिव मी आहे.)

अहं निर्विकल्पो निराकाररूपो
विभुत्वाच्च सर्वत्र सर्वेन्द्रियाणाम् ।
न चासङ्गतं नैव मुक्तिर्न मेयः
चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥६॥

(मी निर्विकल्प म्हणजे संकल्प, विकल्प, संशय यांनी रहित आहे,
मी आकाररहित आहे, कारण सर्व ठिकाणी व सर्व इंद्रिये यांना मी व्यापून राहिलो आहे,
मला कशाची आसक्ती नाही व म्हणून मुक्तिही नाही.
ज्ञान व आनंदरूप असा शिव मी आहे, शिव मी आहे.)




Friday, December 23, 2016

श्री दत्तात्रेय स्तुती

श्री दत्तात्रेय स्तुती


दत्तात्रेयं सनातनं ब्रह्म निरञ्जनम् |
आदिदेवं निराकारं व्यक्तं गुणविवर्जितम् || १ ||


चिन्मयं व्यापितं सर्वं चिदाकाशं दिगम्बरम् |
निर्विकल्पं निराभासं दृश्यदर्शनवर्जितम् || २ ||


अगोचरं निरालम्बं ब्रह्मचारी यतीश्वरः |
बर्गलोकनायकं स्म्पूर्णं परमात्मनरक्षकः || ३ ||


आशापाशविबन्धनमुक्तः शौचाशौचविवर्जितयुक्तः |
शून्यागारे समरसमज्ञः शुद्धविशुद्धं सततसमज्ञः || ४ ||


दत्तात्रेय नाथोत्तमं सुखदं परमानन्दसागरम् |
चित्कीर्तिभूषणं वन्दे स्मर्तृगामी स माऽवतु || ५ ||


हर्षवर्धनं वन्दे कौवल्यसुखदायकं |
सकलागमपूजितं वन्दे स्मर्तृगामी स माऽवतु || ६ ||


संसारतमनाशनं संकल्पदु:खदलनम् |
तापत्रयनिवारकं वन्दे स्मर्तृगामी स माऽवतु || ७ ||


संशयार्णवखण्डनं दोषत्रयविभेदिनम् |
ब्रह्मप्रकाशात्मानं वन्दे स्मर्तृगामी स माऽवतु || ८ ||


भार्गवप्रियकृत्तमं दूरत्वपरिनाशनम् |
जगदार्जवपालनं वन्दे स्मर्तृगामी स माऽवतु || ९ ||


नमस्ते कालाग्निशमनाय योगिजनवल्लभाय नमोऽस्तु ते |
नमस्ते अत्रिपुत्राय दत्तात्रेयाय नमोऽस्तु ते || १० ||


नमस्ते लीलाविश्वम्भराय अवधूताय नमोऽस्तु ते |
नमस्ते अनसूयानन्दनाय दिगम्बराय नमोऽस्तु ते || ११ ||


नमस्ते सत्वसाध्याय सत्वसाक्षिणे नमोऽस्तु ते |
नमस्ते गुह्यतमाय चिद् विलासाय नमोऽस्तु ते || १२ ||


नमस्ते क्षेत्राधाराय क्षेत्रशून्याय नमोऽस्तु ते |
नमस्ते रुपकारणाय गगनाकृतये नमोऽस्तु ते || १३ ||


श्री दत्तात्रेय पाहि मां प्रसीद दिगम्बर |
क्षमस्व अवधूत रक्ष रक्ष श्रीगुरो || १४ || 



Thursday, December 15, 2016

Gurupaduka Ashtak


ज्या संगतीनेंच विराग झाला।
मनोदरीचा जडभास गेला॥
साक्षात्परमात्मा मज भेटवीला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥१॥


सद्योगपंथे घरिं आणियेलें ।
अंगेच मातें परब्रह्म केलें ॥
प्रचंड तो बोधरवी उदेला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥२॥

चराचरीं व्यापकता जयाची।
अखंडभेटी मजला तयाची॥
परंपदी संगम पूर्ण झाला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥३॥

जो सर्वदा गुप्त जनांत वागे।
प्रसन्नभक्ता निजबोध सांगे ॥
सद्भक्तिभावा करितां भुकेला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥४॥

अनंत माझे अपराध कोटी।
नाणी मनीं घालूनि सर्व पोटीं ॥
प्रबोधकरितां श्रम फ़ार झाला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥५॥

कांही मला सेवनही न झालें ।
तथापि तेणे मज उद्धरीलें ॥
आता तरी अर्पिन प्राण त्याला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥६॥

माझा अहंभाव वसे शरीरीं ।
तथापि तो सद्गुरु अंगिकारी॥
नाही मनी अल्प विकार ज्यालां ।
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥७॥​

आतां कसा मी उपकार फ़ेडूं ।
हा देह ओवाळून दूर सांडू ॥
म्यां एकभावें प्रणिपात केला ।
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥८॥

जयां वानिता वानिता वेदवाणी ।
म्हणे नेति नेती ति लाजे दुरुनी॥
नव्हे अंत ना पार ज्याच्या रुपाला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला

जो साधुचा अंकित जीव जाला।
त्याचा असे भार निरंजनाला ॥
नारायणाचा भ्रम दूर केला ॥
विसरुं कसा मी गुरुपादुकांला॥१०॥

अवधूत चिंतन श्री गुरूदेव दत्त 




Saturday, December 10, 2016

॥ श्रीदत्तात्रेयस्तोत्रम् ( नारदपुराण ) ॥



॥ श्रीदत्तात्रेयस्तोत्रम् ( नारदपुराण ) ॥
।। श्री गणेशाय नमः ।।

जटाधरं पांडुरंगं शूलहस्तं कृपानिधिम् ।
सर्वरोगहरं देवं दत्तात्रेयमहं भजे ॥ १॥
अस्य श्रीदत्तात्रेयस्तोत्रमंत्रस्य भगवान् नारदऋषिः ।
अनुष्टुप् छन्दः । श्रीदत्तपरमात्मा देवता ।
श्रीदत्तप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥


जगदुत्पत्तिकर्त्रे च स्थितिसंहार हेतवे ।
भवपाशविमुक्ताय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १॥

जराजन्मविनाशाय देहशुद्धिकराय च ।
दिगम्बरदयामूर्ते दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ २॥

कर्पूरकान्तिदेहाय ब्रह्ममूर्तिधराय च ।
वेदशास्त्रपरिज्ञाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ३॥

ऱ्हस्वदीर्घकृशस्थूल-नामगोत्र -विवर्जित ।
पंचभूतैकदीप्ताय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ४॥

यज्ञभोक्ते च यज्ञाय यज्ञरूपधराय च ।
यज्ञप्रियाय सिद्धाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ५॥

आदौ ब्रह्मा मध्य विष्णुरंते देवः सदाशिवः ।
मूर्तित्रयस्वरूपाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ६॥

भोगालयाय भोगाय योगयोग्याय धारिणे ।
जितेन्द्रियजितज्ञाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ७॥

दिगम्बराय दिव्याय दिव्यरूपध्राय च ।
सदोदितपरब्रह्म दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ८॥

जम्बुद्वीपमहाक्षेत्रमातापुरनिवासिने ।
जयमानसतां देव दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ९॥

भिक्षाटनं गृहे ग्रामे पात्रं हेममयं करे ।
नानास्वादमयी भिक्षा दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १०॥

ब्रह्मज्ञानमयी मुद्रा वस्त्रे चाकाशभूतले ।
प्रज्ञानघनबोधाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ ११॥

अवधूतसदानन्दपरब्रह्मस्वरूपिणे ।
विदेहदेहरूपाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १२॥

सत्यंरूपसदाचारसत्यधर्मपरायण ।
सत्याश्रयपरोक्षाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १३॥

शूलहस्तगदापाणे वनमालासुकन्धर ।
यज्ञसूत्रधरब्रह्मन् दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १४॥

क्षराक्षरस्वरूपाय परात्परतराय च ।
दत्तमुक्तिपरस्तोत्र दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १५॥

दत्त विद्याढ्यलक्ष्मीश दत्त स्वात्मस्वरूपिणे ।
गुणनिर्गुणरूपाय दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १६॥

शत्रुनाशकरं स्तोत्रं ज्ञानविज्ञानदायकम् ।
सर्वपापं शमं याति दत्तात्रेय नमोऽस्तुते ॥ १७॥

इदं स्तोत्रं महद्दिव्यं दत्तप्रत्यक्षकारकम् ।
दत्तात्रेयप्रसादाच्च नारदेन प्रकीर्तितम् ॥ १८॥

॥ इति श्रीनारदपुराणे नारदविरचितं
दत्तात्रेयस्तोत्रं सुसम्पूर्णम् ॥

Thursday, December 8, 2016

श्रीरंगावधूत स्वामीविरचित श्रीदत्तबावनी




दत्त बावनी आणि त्याचा मराठी अर्थ


दत्तबावनी म्हणजे दत्त आणि त्यांचे अवतार समजले जाणारे श्रीपाद श्रीवल्लभ व नृसिंह सरस्वती स्वामींच्या लीलांचे वर्णन करणारे बावन्न ओळींचे संकटविमोचन स्तोत्र.
या स्तोत्राची रचना नारेश्वरनिवासी संत श्री रंग अवधूत महाराज यांनी केली. हे स्तोत्र ‘सईज’ या गावी (ता. कलोल, जि.मेहसाणा, गुजरात) संवत/शके १९९१ माघ शु. प्रतिपदा सोमवार ता. ४/२/१९३५ रोजी रचण्यात आले. सईज या गावाबाहेरच्या स्मशानभूमीजवळ असलेल्या सिद्धनाथ महादेव मंदिराच्या धर्मशालेमधे या स्तोत्राची रचना झाली. मूळ दत्तबावनी गुजराती आहे. आपण पाहूया मूळ दत्तबावनी आणि त्याचा मराठी अर्थ

*दत्तबावनी*

*जय योगीश्वर दत्त दयाळ| तु ज एक जगमां प्रतिपाळ ||१||*
हे योगीश्वर दयाळु दत्तप्रभू! तुझा जयजयकार असो! तुच एकमात्र या जगामधे रक्षणकर्ता आहेस.

*अत्र्यनसूया करी निमित्त| प्रगट्यो जगकारण निश्चित||२||*
अत्रि ऋषी आणि अनसूयामाता यांना निमित्त करुन या जगासाठी खरोखर तु प्रगट झाला आहेस.

*ब्रम्हाहरिहरनो अवतार, शरणागतनो तारणहार ||३||*
तु ब्रम्हा, विष्णु आणि शंकर यांचा अवतार आहेस आणि शरणागतांना तु या भवसागरातुन तारुन नेतोस.

*अन्तर्यामि सतचितसुख| बहार सद्गुरु द्विभुज सुमुख् ||४||*
तू अंतरंगात सच्चिआनंदरुपाने नियमन करणारा आहेस आणि बाह्य स्वरुपात दोन हात आणि सुंदर मुख असलेला असा सद्गुरु रुप आहेस.

*झोळी अन्नपुर्णा करमाह्य| शान्ति कमन्डल कर सोहाय ||५||*
तुझ्या हातात असलेली ही झोळी साक्षात अन्नपुर्णा आहे आणि तुझ्या हाती असलेले हे कमण्डलु शांतीचे प्रतिक आहे.

*क्याय चतुर्भुज षडभुज सार| अनन्तबाहु तु निर्धार ||६||*
कधी तु चतुर्भुज स्वरुपात असतोस तर काही वेळेस तु षड भुजा धारण करतोस, पण खरे पाहता तु अनंतर बाहुधारी आहेस.

*आव्यो शरणे बाळ अजाण| उठ दिगंबर चाल्या प्राण ||७||*
मी अजाण बालक तुला शरण आलो आहे. हे दिगंबरा! तू उठ. आता प्राण जाईल अशी स्थिती आहे.

*सुणी अर्जुण केरो साद| रिझ्यो पुर्वे तु साक्शात ||८||*
*दिधी रिद्धि सिद्धि अपार| अंते मुक्ति महापद सार ||९||*
पुर्वी तु सहस्त्रार्जुनाचा धावा ऐकुन प्रसन्न झाला होतास आणी त्याला ऋद्धी- सिद्धी दिल्या होत्या. त्यानंतर त्याला मुक्ती देऊन महापद दिले होते.

*किधो आजे केम विलम्ब| तुजविन मुजने ना आलम्ब ||१०||*
मग आजच एवढा विलंब का करीत आहेस? मला तुझ्याशिवाय कुणाचा आधार नाही.

*विष्णुशर्म द्विज तार्यो एम| जम्यो श्राद्ध्मां देखि प्रेम ||११||*
विष्णुशर्मा ब्राम्हणाचे प्रेम बघुन तु श्राद्धामधे जेवण केलेस आणि त्यांचा उद्धार केलास.

*जम्भदैत्यथी त्रास्या देव| किधि म्हेर ते त्यां ततखेव ||१२||*
*विस्तारी माया दितिसुत| इन्द्र करे हणाब्यो तुर्त ||१३||*
जंभ राक्षसामुळे देव त्रासले होते तेव्हा तुच त्यांना ताबडतोब मदत केली होती. तु त्यावेळी आपल्या मायेने इंद्राकरवी त्या राक्षसाचा वध केला होतास.

*एवी लीला क इ क इ सर्व| किधी वर्णवे को ते शर्व ||१४||*
अशा प्रकारच्या अनेक लीला भगवान शंकराने (शर्व) केल्या आहेत. यांचे वर्णन कोण करु शकेल?

*दोड्यो आयु सुतने काम| किधो एने ते निष्काम ||१५||*
आयुराज पुत्रासाठी आपण धावत गेलात आणि त्याला निष्काम (कामनारहित) केले.

*बोध्या यदुने परशुराम| साध्यदेव प्रल्हाद अकाम ||१६||*
यदुराजाला, परशुरामाला, साध्यदेवाला आणि निष्काम अशा प्रल्हादाला तु उपदेश केला होता.

*एवी तारी कृपा अगाध| केम सुने ना मारो साद ||१७||*
अशी तुझी अगाध कृपा असतांना, तु माझी हाक मात्र का ऐकत नाहीस?

*दोड अंत ना देख अनंत| मा कर अधवच शिशुनो अंत ||१८||*
हे अनंत, धावत ये, माझा अंत पाहु नकोस. या बालकाचा असा मधेच अंत करु नकोस.

*जोइ द्विज स्त्री केरो स्नेह| थयो पुत्र तु निसन्देह ||१९||*
ब्राम्हण स्त्रीचे प्रेम पाहुन तु खरोखर तिचा पुत्र झालास.

*स्मर्तृगामि कलिकाळ कृपाळ| तार्यो धोबि छेक गमार ||२०||*
स्मरण करतास धावणारा तु, कलियुगामधे तारुन नेणारा, हे कृपाळू, तु तर अगदी अडाणी अशा धोब्याला पण उद्धारले आहेस.

*पेट पिडथी तार्यो विप्र| ब्राम्हण शेठ उगार्यो क्षिप्र ||२१||*
पोटशुळाने त्रस्त असलेल्या ब्राम्हणाला तु तारलेस, आणि व्यापारी ब्राम्हणशेठला वाचवलेस.

*करे केम ना मारो व्हार| जो आणि गम एकज वार ||२२||*
मग देवा, तु माझ्या मदतीला का बरे धावत नाहीस? एकदाच माझ्याकडे पहा!

*शुष्क काष्ठणे आंण्या पत्र| थयो केम उदासिन अत्र ||२३||*
वाळलेल्या लाकडाला ही पालवी फुटावी अशी तुझी कृपा असताना माझी मात्र तु का उपेक्षा करत आहेस

*जर्जर वन्ध्या केरां स्वप्न| कर्या सफळ ते सुतना कृत्स्ण ||२४||*
हे देवा, वृद्ध वंध्या स्त्रीला पुत्र देउन तु तिचे स्वप्न साकार केलेस, तिचे मनोरथ पुर्ण केलेस.

*करि दुर ब्राम्हणनो कोढ| किधा पुरण एना कोड ||२५||*
दत्तात्रेय प्रभू! तु ब्राम्हणाचे कोड बरे करुन त्याची मनीची इच्छा पुर्ण केलीस.

*वन्ध्या भैंस दुझवी देव| हर्यु दारिद्र्य ते ततखेव ||२६||*
हे प्रभू! आपण वांझ म्हशीला दूभती केलीस आणि त्या ब्राम्हणाचे दारिद्र्य दूर केलेत.

*झालर खायि रिझयो एम| दिधो सुवर्ण घट सप्रेम ||२७||*
श्रावणघेवड्याच्या शेंगांची भाजी खावुन, आपण त्या ब्राम्हणाला प्रेमपुर्वक सोन्याने भरलेला हंडा दिलात.

*ब्राम्हण स्त्रिणो मृत भरतार| किधो संजीवन ते निर्धार ||२८||*
ब्राम्हण स्त्रीच्या मृत पतीला तु पुन्हा जीवित केलेस.

*पिशाच पिडा किधी दूर| विप्रपुत्र उठाड्यो शुर ||२९||*
पिशाच्च पीडा दुर करुन, तु मृत ब्राम्हण पुत्र पुनश्च जीवंत केलास.

*हरि विप्र मज अंत्यज हाथ| रक्षो भक्ति त्रिविक्रम तात ||३०||*
हे मायबाप! तु एका हरिजनाचे माध्यमातुन ब्राम्हणाचे गर्वहरण केलेस आणि त्रिविक्रम नावाच्या भक्ताचे रक्षण केलेस.

*निमेष मात्रे तंतुक एक| पहोच्याडो श्री शैल देख ||३१||*
तंतूक नामक भक्ताला तु एका क्षणांत श्रीशैल पर्वतावर पोहोचवुन दिलेस.

*एकि साथे आठ स्वरूप| धरि देव बहुरूप अरूप ||३२||*
*संतोष्या निज भक्त सुजात| आपि परचाओ साक्षात ||३३||*
हे प्रभो, तु निर्गुण असुनही अनेक रुपे धारण करु शकतोस. त्यामुळे एकाच वेळी आठ भक्तांचे घरी भोजनास जाऊन तु सर्व भक्तांना संतुष्ट केलेस आणि आपल्या साक्षित्वाची प्रचिती दिली.

*यवनराजनि टाळी पीड| जातपातनि तने न चीड ||३४||*
हे देवा! तु यवन (मुसलमान) राजाची शारीरिक व्याधी दूर करुन तु जातीभेद किंवा श्रेष्ठ-कनिष्ठ यात काही फरक करत नाहीस हे दाखवुन दिलेस.

*रामकृष्णरुपे ते एम| किधि लिलाओ कई तेम ||३५||*
हे दत्त दिगंबरा! तु राम व कृष्णाचा अवतार धारण करुन अनेक लीला केल्या आहेस.

*तार्या पत्थर गणिका व्याध| पशुपंखिपण तुजने साध ||३६||*
दत्तात्रेय प्रभो, दगड,शिकारी इ.चा पण तु उद्धार केल आहेस. पशु पक्षी पण तुझ्यातील साधुता जाणुन आहेत.

*अधम ओधारण तारु नाम| गात सरे न शा शा काम ||३७||*
हे देवा, तुझे नामस्मरण पापी माणसाला पावन करणारे आहे. तुझे नामस्मरण केल्याने कुठले काम होत नाही?

*आधि व्याधि उपाधि सर्व| टळे स्मरणमात्रथी शर्व ||३८||*
हे शिवशंकरा, तुझ्या नुसत्या स्मरणाने आधि-व्याधी, आणि सर्व उपाधी नष्ट होतात.

*मुठ चोट ना लागे जाण| पामे नर स्मरणे निर्वाण ||३९||*
तुझे स्मरण केल्याने मूठ मारणे इ. प्रकारचा त्रास होत नाही, आणि मनुष्य मोक्षपद प्राप्त करतो.

*डाकण शाकण भेंसासुर| भुत पिशाचो जंद असुर ||४०||*
*नासे मुठी दईने तुर्त| दत्त धुन सांभाळता मुर्त ||४१||*
या दत्त नामाची धून म्हटल्याने डाकिण, शाकिण, महिषासुर, भूत-पिशाच्च, जंद, असुर पळुन जातात.

*करी धूप गाये जे एम| दत्तबावनि आ सप्रेम ||४२||*
*सुधरे तेणा बन्ने लोक| रहे न तेने क्यांये शोक ||४३||*
*दासि सिद्धि तेनि थाय| दुःख दारिद्र्य तेना जाय ||४४||*
जो कोणी धूप लावुन ही दत्तबावनी प्रेमपुर्वक म्हणतात त्याला इहलोकी सौख्य प्राप्त होते व अंती मोक्षप्राप्ती होते. त्याला कोणत्याही प्रकारचे दु:ख रहात नाही. सिद्धी जणु त्याची दासी होते व त्याला कधीही दारिद्र्य प्राप्त होत नाही.

*बावन गुरुवारे नित नेम| करे पाठ बावन सप्रेम ||४५||*
*यथावकाशे नित्य नियम| तेणे कधि ना दंडे यम ||४६||*
जे कोणी बावन्न गुरुवार नियमांचे पालन करुन नेहमी
दत्तबावनीचे बावन्न पाठ श्रद्धापुर्वक करतात किंवा जसा वेळ मिळेल तसे पाठ करतात त्यांना यमराज कधी दंड करत नाही.
दत्तात्रेय प्रभो, दगड, शिकारी इ.चा पण तु उद्धार केल आहेस. पशु पक्षी पण तुझ्यातील साधुता जाणुन आहेत.

*अनेक रुपे एज अभंग| भजता नडे न माया रंग ||४७||*
हा दत्त दिगंबर जरी अनेक स्वरुपात असला तरी त्याचे मूळ स्वरुप कायम असते, त्यात फरक पडत नाही. दत्त प्रभुंची उपासना करतांना माया-मोह त्रास देत नाहीत.

*सहस्त्र नामे नामि एक| दत्त दिगंबर असंग छेक ||४८||*
दत्तात्रेयाला अनेक विध नामे असुनही तो मात्र दत्त दिगंबर एकच अाहे आणि तो सर्व माया मोहापासुन दूर अलिप्त आहे.

*वंदु तुजने वारंवार| वेद श्वास तारा निर्धार ||४९||*
हे प्रभो, मी तुला वारंवार वंदन करीत आहे. चारही वेद आपल्या श्वासातुनच प्रगट झाले आहेत हे निश्चित!

*थाके वर्णवतां ज्यां शेष| कोण रांक हुं बहुकृत वेष ||५०||*
जेथे हे दत्तात्रेया, तुझे वर्णन करतांना शेष सुद्धा थकुन जातो, तेथे अनेक जन्म घेणार्‍या माझ्यासारख्या पामराची काय कथा?

*अनुभव तृप्तिनो उद्गार| सुणि हंशे ते खाशे मार ||५१||*
दत्तबावनी हे अनुभवाचे बोल आहेत. टिकाकाराच्या दृष्टीकोनातुन कोणी याकडे पाहिले तर त्याला प्रायश्चित्त भोगावे लागेल.

*तपसि तत्वमसि ए देव| बोलो जय जय श्री गुरुदेव ||५२||*
श्री दत्त प्रभो हे तपसी व तेच निर्गुण ब्रम्हस्वरुप आहेत. म्हणुन सर्वांनी आवर्जुन *‘जय जय श्री गुरुदेव’* म्हणावे

*॥अवधूत चिंतन श्री गुरुदेव दत्त॥*